Bemiddelaar

bemiddelaar

 

Dit kan zowel een gerechtelijk als een buitengerechtelijk mandaat zijn.

Bevindt u zich in een conflict met een familielid, uw huisbaas of een buur? Bemiddeling is één van de mogelijke alternatieven voor de gerechtelijke procedure om geschillen op te lossen waarbij een neutrale persoon, de bemiddelaar, in een strikt vertrouwelijke sfeer samen met u en de andere partij(en) een akkoord zoekt, dat aanvaardbaar is voor iedereen.

Een rechtszaak leidt vaak tot een onherstelbare breuk in relaties, vooral wanneer het gaat over een conflict met familieleden. Bemiddeling is een constructieve en vreedzamere oplossing.

Het woord ‘bemiddeling’ dekt heel wat verschillende ladingen, waardoor het vaak foutief gebruikt wordt. Het optreden van bv. ombudsmannen bij (overheids)bedrijven, bedrijfsorganisaties, ziekenhuizen, de federale ombudsman (externe link), bemiddelaars in strafrechtelijke zaken, in fiscale zaken en schuldenbemiddelaars situeert zich binnen andere contexten dan de hier beschreven en wettelijk geregelde bemiddeling.
Bemiddeling in de zin van het Gerechtelijk wetboek is een gestructureerde procedure, waarin twee of meer partijen bij een geschil zelf pogen om op vrijwillige basis met de hulp van een bemiddelaar/mediator hun geschil te schikken. Deze procedure kan door de partijen worden ingeleid of door een rechterlijke instantie worden voorgesteld of gelast.

 

DEFINITIE

De bemiddeling is een vrijwillige en vertrouwelijke methode, die dankzij de tussenkomst van een neutrale derde, toelaat om tot de oplossing van een geschil of conflict te komen.

Zo’n geschil of conflict kan voortvloeien uit of verbonden zijn met een contractuele of andere verhouding die tussen de betrokken partijen bestaat of voortvloeien uit eender welke gerechtelijke procedure die werd aangevat of neigt te worden ingezte om een conflict of geschil te voorkomen of op te lossen. Een geschil of conflict leent zich echter enkel voor bemiddeling als partijen bereid zijn samen aan een oplossing te werken. Meestal zijn dat conflicten of geschillen tussen partijen die na de oplossing van het geschil nog verder met elkaar door moeten of willen.

Anders dan bij een arbitrageprocedure, is de oplossing verkregen via bemiddeling / mediatie niet bindend tenzij deze wordt geformaliseerd in een dadingsovereenkomst. De bemiddelaar / mediator bezit ook niet de bevoegdheid om een oplossing aan de partijen op te leggen. Hij/zij kan de partijen enkel elpen tot een oplossing te komen dan wel een voorstel doen, maar de partijen zijn vrij om die oplossing al dan niet te aanvaarden.

Met de wet van 21 februari 2005 werd in het Gerechtelijk wetboek een deel VII ingevoerd houdende de regeling van de bemiddeling. Maar deze bemiddelingswet van 21 februari 2005 geeft geen definitie van bemiddeling. Die vinden we wel in de EU Richtlijn 2008/52/EU van 21 mei 2008 betreffende bepaalde aspecten van bemiddeling in burgerlijke en handelszaken: “Een gestructureerde procedure, ongeacht de benaming, waarin twee of meer partijen bij een geschil zelf pogen om op vrijwillige basis met behulp van een bemiddelaar/mediator hun geschil te schikken. Deze procedure kan door de partijen worden ingeleid of door een rechterlijke instantie worden voorgesteld of gelast, dan wel in een lidstaat wettelijk zijn voorgeschreven. Zij omvat bemiddeling/mediation door een rechter die niet verantwoordelijk is voor een behandeling in rechte van het betrokken geschil. Bemiddeling/mediation omvat niet de pogingen, ondernomen door de rechterlijke instantie waarbij een zaak aanhangig is gemaakt, om binnen de desbetreffende gerechtelijke procedure een geschil te beslechten”.

Echter, wanneer we over bemiddeling spreken, bedoelen we uitsluitend de werkwijze van geschillenoplossing zonder rechterlijke tussenkomst buiten de eventuele homologatie of bekrachtiging van het gesloten akkoord. Dit niettegenstaande op Europees niveau onder bemiddeling alle mogelijke technieken van minnelijke geschillenoplossing begrepen worden, en dus ook de ombudsdiensten. Het woord ‘bemiddeling’ dekt bijgevolg heel wat verschillende ladingen; het begrip wordt net zo vaak onnauwkeurig gedefinieerd als gebruikt. Bij wijze van voorbeeld roepen ook bemiddelaars in strafrechtelijke zaken, fiscale zaken en schuldbemiddelaars associaties op met de bemiddeling als bepaald in het Gerechtelijk wetboek, ofschoon zij berusten op een totaal verschillende wettelijke basis. Om verwarring te vermijden wordt ook vaak beroep gedaan op de Engelse term “mediation” waarmee duidelijk aangegeven wordt dat uitsluitend bemiddeling bedoeld wordt in de strikte betekenis zoals ingeschreven in het Gerechtelijk wetboek.

SOORTEN

De Belgische wet voorziet in sé drie soorten van bemiddeling:

  • bemiddeling in familiezaken: voor geschillen over een (echt)scheiding, nalatenschap, samenwonen en generatieconflict
  • bemiddeling in burgerlijke zaken en handelszaken: voor geschillen tussen klant en leverancier, tussen aandeelhouders, bij betaling van een factuur, geschillen in verband met huisvesting of mede-eigendom
  • bemiddeling in sociale zaken: voor geschillen in verband met het ontslag van een werknemer of collectief arbeidsconflict

VORMEN: VRIJWILLIGE BEMIDDELING EN GERECHTELIJKE BEMIDDELING:

De Belgische wet aanziet als vrijwillige bemiddeling , alle bemiddelingen die afgewikkeld worden zonder beroep te doen op de rechtbanken: de partijen kiezen zelf de bemiddelaar, al dan niet met de hulp van een advocaat of een ander beroepspersoon. Het proces op zich en de toepasselijke wettelijke regels zijn dezelfde als voor een gerechtelijke bemiddeling.

De Belgische wet aanziet als gerechtelijke bemiddeling deze waarin voorzien wordt bij vonnis van een rechtbank of hof. Het is inderdaad mogelijk dat van als er een procedure wordt ingeleid voor de rechtbank of het hof, men de mogelijkheid heeft (in voorkomend geval bij de inleidende akte) heeft om beroep te doen op een bemiddeling en de aanwijzing van een bemiddelaar.

Maar ook gedurende het hele verloop van het proces, en tot het einde van de pleidooien, maar voor dat de rechtbank of het hof de debatten sluit, is het mogelijk de aanstelling van een bemiddelaar te vragen (in het kader van een gerechtelijke bemiddeling). Wanneer een van de partijen, in gelijk welke fase van de procedure de rechtbank of het hof om een beroep op bemiddeling verzoekt, moet de rechtbank of het hof het akkoord bekomen van de andere partij(en); en de rechter moet ook de partijen om hun mening vragen met betrekking tot de persoon die als hun bemiddelaar zal worden aangewezen.

WETTELIJKE VOORWAARDEN

In het Gerechtelijk wetboek worden ook de voorwaarden omschreven waaraan zowèl de bemiddelaar als het bemiddelingsproces, als de partijen moeten voldoen opdat de overeenkomst die tijdens de bemiddeling tot stand komt, de voordelen van de wet zou kunnen genieten.

  • Vooreerst moet de bemiddelaar erkend zijn door de Federale Bemiddelingscommissie. Om erkend te kunnen worden en blijven moet de bemiddelaar o.m. over de nodige bekwaamheid beschikken, als bemiddelaar gevormd zijn, zich blijven bijscholen, onafhankelijk  en neutraal  zijn. (art. 1726 Ger. W.)
  • Partijen moeten voor de bemiddeling begint in samenspraak met de bemiddelaar een overeenkomst opstellen, het bemiddelingsprotocol genaamd. (art. 1731 Ger. W.)
  • Ook het akkoord dat tussen partijen tot stand komt moet schriftelijk worden vastgesteld en door hen en de bemiddelaar worden ondertekend. (art. 1732 Ger. W)

Indien aan al deze voorwaarden voldaan is kan het akkoord aan de rechter ter homologatie worden voorgelegd. Een door de rechter gehomologeerd akkoord kan, indien de wederpartij niet aan zijn verplichtingen voldoet, net als een vonnis door een gerechtsdeurwaarder betekend en vervolgens uitgevoerd worden.

TRAJECT

De bemiddeling onderscheid zich essentieel van andere vormen van minnelijke geschillenregeling doordat zij beroep doet op de actieve inzet van de betrokken partijen, om onder de deskundige begeleiding van een bemiddelaar in elkaars fysieke aanwezigheid een bemiddelingstraject te doorlopen. Dit traject kenmerkt zich door het mondeling karakter, eigen aan elke onderhandeling, doch waarbij de rol van de bemiddelaar essentieel is om tot een eventuele oplossing te komen.

In tegenstelling met een eis in rechte waar de klemtoon in het algemeen ligt op de punten die de partijen tegenover elkaar plaatsen en waar elkeen de rechter tracht te overtuigen van de juistheid van zijn aanspraken, is de bemiddeling een soepel proces dat de klemtoon legt op de punten van overeenkomst en vooral op de respectieve belangen van de partijen. Een rechtbank kan of mag uitgerekend daar geen rekening mee houden doch dient zich strikt te houden aan het nagaan wie juridisch gelijk heeft. Een bemiddelaar heeft daarentegen geen enkele boodschap aan wie juridisch gelijk heeft.

In een bemiddeling moeten de partijen de bemiddelaar dan ook niet overtuigen van de (juridische) gegrondheid (of het gelijk) van hun standpunt. De oplossingen die in de loop van het bemiddelingstraject onderzocht worden, nemen eerder de door partijen beleefde situatie in rekening en beogen een resultaat waarin alle partijen zich kunnen vinden.

CONSENSUALITEIT | VRIJWILLIGHEID

Mediatie of bemiddeling is aldus een consensuele vorm van alternatieve geschillenbeslechting.

Geen van de in het geschil betrokken partijen kan op energerlei wijze druk uitoefenen om op een bemiddelingsvoorstel in te gaan.

De partijen zijn steeds vrij om op elk ogenblik het traject te stoppen.

Vanuit de vrijwilligheid onderscheidt de bemiddeling zich eveneens doordat partijen hun geschil in eigen handen nemen om zelf een oplossing te vinden. In tegenstelling met de uitkomst van een gerechtelijke procedure waarvan het eindresultaat aan partijen opgelegd wordt. Doordat partijen hun eigen oplossing onderhandelen, is dit meteen ook het einde van de betwisting, zodat een beroepsmogelijkheid overbodig wordt. Partijen zullen in de meeste gevallen zelfs spontaan uitvoering geven aan de gevonden oplossing, daar waar in een klassieke rechtsgang gedwongen uitvoering eerder de regel dan de uitzondering is.

NEUTRALITEIT | ONPARTIJDIGHEID | WAARBORGEN

De bemiddelaar is dus bij uitstek een onpartijdige en neutrale persoon. Hij komt tussen in de hoedanigheid van derde en niet als advocaat, noch als (scheids)rechter, noch in zijn hoedanigheid van enig ander professioneel persoon, wat zijn of haar eventueel ander beroep (naast bemiddelaar) ook moge zijn. Hij zal proberen de dialoog tussen de partijen terug te herstellen door te luisteren en een respectvolle communicatie te bevorderen.

Een erkend bemiddelaar moet daarenboven voldoen aan een aantal strenge voorwaarden die de kwaliteit waarborgen (opleiding, ervaring, onafhankelijkheid…). Naast een opleiding hoger onderwijs, moet hij een specifieke opleiding in ‘bemiddeling’ en op regelmatige basis permanente vorming volgen.

Enkel akkoorden die worden afgesloten met een door de Federale Bemiddelingscommissie erkend bemiddelaar, kunnen in principe zonder het opnieuw ter discussie stellen van de inhoud van het akkoord uitvoerbaar verklaard worden, d.w.z. dezelfde kracht als een vonnis van een rechter krijgen. Bovendien kan in principe enkel een erkend bemiddelaar optreden bij een gerechtelijke bemiddeling.

VERTROUWELIJKHEID | GEHEIMHOUDING

Alles wat voor het eerst tijdens een bemiddeling gezegd, geschreven geproduceerd of uitgewisseld wordt (documenten, e-mails, …), is strikt vertrouwelijk, tenzij andersluidend akkoord. De documenten en gesprekken kunnen niet gebruikt worden in een gerechtelijke, administratieve of arbitrale procedure en gelden nooit als bewijs.

Ook het verloop van de bemiddeling is vertrouwelijk. Dit betekent dat, behoudens de betrokken partijen en de bemiddelaar, geen enkele andere persoon kennis heeft van de feiten waarover het geschil gaat, van het verloop van de sessies en de uitkomst van de bemiddeling. Deze vertrouwelijkheid betekent een onmiskenbaar voordeel, in het bijzonder in het domein van de zakenwereld. Praktisch detail: uw advocaat behoudt zijn betrokkenheid in het proces, gezien hij gedurende al de bemiddelingssessies uw raadgever blijft.

Uiteraard is ook de bemiddelaar aan het beroepsgeheim onderworpen en kan hij nooit als getuige worden opgeroepen.

Indien een partij of de bemiddelaar het geheim van de gesprekken schendt, kan die partij of die bemiddelaar ook veroordeeld worden tot het betalen van een schadevergoeding. Deze verplichting tot vertrouwelijkheid kan enkel worden opgeheven met toestemming van alle partijen.

BEVOEGDHEID TOT BEMIDDELEN:

Bemiddelen kan slechts als beide partijen de bevoegdheid hebben te beschikken over de rechten waarover ze een bemiddelingsovereenkomst willen sluiten en handelsbekwaam zijn. Kortom, enkel personen die bevoegd zijn om dadingsovereenkomsten af te sluiten betreffende het geschil of het conflict zijn bevoegd om als partij deel te nemen aan een bemiddeling. Als er verzekeringstechnische aspecten verbonden zijn aan een gecshil of conflict moeten ook de personen van de verzekeraars die bevoegd zijn om dadingsovereenkomsten te sluiten aanwezig zijn.

SNELHEID:

De partijen in bemiddeling blijven meester van het proces, zowel met betrekking tot de grond van het akkoord als met betrekking tot de tijd die zij aan het proces besteden. Sneller: in tegenstelling met een zitting van een rechtbank, zijn partijen niet onderworpen aan de onvermijdelijke termijnen verbonden aan een gerechtelijke procedure, omdat zij in overleg met de bemiddelaar, het ritme van de ontmoetingen en einddatum van de bemiddeling bepalen. Dit betekent dus dat een bemiddeling zeer goed kan gehouden worden in een zeer korte tijdspanne van enkele weken, zelfs enkele dagen. Uit de praktijk blijkt dat in minder dan drie zittingen van drie uren de communicatie meestal hersteld is en een akkoord zich aftekent.

KOST:

Een bemiddeling is over het algemeen veel goedkoper dan een gerechtelijke procedure. Dit onder meer omdat de kosten bespaard worden verbonden aan het opstellen, neerleggen en betekenen van de noodzakelijke procedurestukken (dagvaarding, verzoekschriften, conclusies etc…) ter ondersteuning van de gerechtelijke procedure, alsook tal van andere kosten eigen aan de beslechting van een geschil via gerechtelijke weg. Ter informatie: de gerechtskosten voor een geschil van € 3.000 lopen op tot + € 1.000 (rechtsplegingsvergoeding en kosten van dagvaarding) die ten laste zijn van deze die het proces “verliest”, en dit buiten de kosten die elke partij daarbovenop zal hebben voor zijn eigen advocatenkosten.

Partijen dragen elk de helft van de kosten, behalve wanneer er in de bemiddeling een andere afspraak is gemaakt. De partijen en de bemiddelaar moeten op voorhand samen de berekeningswijze en het tarief bepalen, alsook de betalingswijze. Die informatie wordt opgenomen in het bemiddelingsprotocol. Net als andere gerechtelijke procedures kunnen bemiddelingen worden opgenomen in de dekking van uw verzekering voor rechtsbijstand.

GRENZEN VAN BEMIDDELING:

  • De eerste grens van de bemiddeling is deze van de “goede wil” van de partijen om zelf een juiste en eerbare regeling te vinden! Indien één van de partijen niet wenst “mee te werken”, is de bemiddeling gedoemd tot mislukken, omdat deze gestoeld is op een gemeenschappelijke VRIJE wil. Het akkoord moet natuurlijk de wet in acht nemen.
  • een tweede grens van de bemiddeling is dat een akkoord uiteraard niet in strijd mag zijn met de Openbare Orde of de Goede Zeden. De bemiddelaar waakt daar strikt over.

OPSCHORTING VAN VERJARINGSTERMIJNEN EN LOPEN VAN VERWIJLINSTERESTEN:

  • het voorstel tot bemiddeling per aangetekend schrijven verzonden, schort de loop van de verjaring van de vordering op gedurende een maand.
  • het voorstel tot bemiddeling per aangetekend schrijven verzonden, wordt wel gelijkgesteld met een ingebrekestelling en doet de verwijlinterest lopen.

SAMENGEVAT:

Samenvattend kan dus gesteld worden, dat de bemiddeling waar wij het over hebben een vrijwillig en vertrouwelijk gebeuren is voor het beheer van conflicten, waarbij de partijen een beroep doen op een onafhankelijke en onpartijdige derde, de bemiddelaar. Zijn taak bestaat erin de partijen te helpen om zelf, met volledige kennis van zaken, tot een billijke overeenkomst te komen die de behoeften van alle tussenkomende partijen bevredigt. Doordat bemiddeling gebaseerd is op vrijwilligheid, kan niemand gedwongen worden om een geschil waarin hij betrokken is via bemiddeling op te lossen. Niemand kan dus gedwongen worden aan een bemiddeling deel te nemen. De partijen in geschil moeten niet enkel hun akkoord hechten aan het principe van hun deelname aan de bemiddeling, maar eveneens aan de persoon van de bemiddelaar. Dit houdt in dat indien u een geschil wenst te regelen waarin u een tegenstander ontmoet, u eerst een middel moet vinden om zijn akkoord te bekomen over het inzetten van een bemiddeling én over de naam van de bemiddelaar. Een goed akkoord is steeds gebouwd op een gezonde, loyale en evenwichtige basis en dat is het uiteindelijk doel van een bemiddeling. Dit uitgangspunt zal toelaten dat het akkoord in de loop van de tijd nageleefd wordt. Het akkoord is wet tussen de partijen en deze kunnen het een uitvoerbare kracht geven.

Latest News

Date: 31 aug 16

Met ingang van 01.09.2015 werd Mr. Koen LIPS de nieuwe Stafhouder van de Orde van Advocaten der Balie Gent en […]

Read More

Date: 11 aug 16

Op 1 januari 2016 startte de Ombudsdienst Consumentengeschillen Advocatuur (OCA) onder de naam Ligeca (Litiges/Geschillen Consumenten/Consommateurs Advocatuur/Avocats). Ligeca is een […]

Read More

Date: 11 jul 15

Mr. Filip Devos wordt geregeld aangesteld als bewindvoerder door diverse kantons van het arrondissement Gent.

Read More

The less their ability, the more their conceit.~Ahad Haam